Zmiana czasu

Zmiana czasu (wprowadzenie czasu letniego) ma na celu efektywniejsze wykorzystanie światła dziennego a co za tym idzie oszczędność energii. Prekursorami wprowadzenia czasu letniego byli Niemcy już w 1916 roku. W Polsce wskazówki zegarów przesuwaliśmy w okresie międzywojennym, później w latach 1957-64, a następnie od 1977 roku. Do 1980 roku daty wprowadzenia i odwołania czasu letniego w Polsce ogłaszane były w Monitorze Polskim. Od 1981 roku czas letni wprowadzano w ostatnią niedzielę marca, a odwoływano w ostatnią niedzielę września, w roku 1996 rozpoczęto odwoływanie czasu letniego w ostatnią niedzielę października.


Kiedy Zmiana w Unii Europejskiej
Od 2000 roku w całej Unii Europejski czas letni zaczyna się w ostatnią niedzielę marca, a kończy w ostatnią niedzielę października.

Ciekawostki
Począwszy od 2007 roku w USA wskazówki zegarów przestawia się, nie jak do tej pory w pierwszą niedzielę kwietnia i ostatnią niedzielę października, lecz w drugą niedzielę marca i pierwszą niedzielę listopada. Szacuje się, że ta zmiana wprowadzi mnóstwo zamieszania ze względu na potrzebe przeprogramowania urządzeń elektronicznych.

We Wspólnocie Europejskiej wszystkie kraje zmieniają czas w tym samym dniu jednak o różnej godzinie zależnej od strefy czasowej, więc dlatego w Polsce przesuwamy wskazówki o godzinie 2.00 (lub 3.00) a nie tak, jak jeszcze kilka lat temu, o północy.

W języku angielskim istnieje łatwy mnemotechniczny sposób zapamiętania, w którą stronę przesuwamy wskazówki zegara. Zdania "Spring forward, fall back" i "Spring ahead, fall behind" - to gra słów wykorzystująca dwuznaczność słów spring - skoczyć/wiosna i fall - upaść/jesień. Można więc je przetłumaczyć jako: "Skok w przód, upadek do tyłu" lub "Wiosną do przodu, jesienią do tyłu".

W jakiej strefie czasowej leży Polska?
Strefy czasowe, w których leży Polska określana są skrótem CET (Central European Time) oraz, w czasie obowiązywania czasu letniego, CEST (Central European Summer Time). Czas CET obliczany jest jako UTC+1, czas CEST jako UTC+2, czyli jeśli Słońce znajduje się dokładnie nad południkiem zerowym UTC=12:00:00 (patrz niżej: co to jest czas UTC), w Polsce mamy godzinę CET=UTC+1=13:00:00 lub, w lecie, CEST=UTC+2=14:00:00

Co to jest czas UTC
Czas UTC (Universal Coordinated Time) to wzorcowy czas słoneczny nad południkiem zero. Stanowi on punkt odniesienia dla obliczania czasu w innych strefach czasowych np. czas CET=UTC+1, czas CEST=UTC+2. W momencie kiedy Słońce znajduje się nad zerowym południkiem, zegary pokazujące czas UTC powinny wskazywać dokładnie godzinę 12:00:00 w południe. Inne nazwy: czas GMT (Greenwich Mean Time), Zulu Time (czas Zulu) - od określenia 'zulu' - oznaczającego południk zerowy.

Zmiana czasu - kontrowersje
Na całym świecie trwają dyskusje nad wadami i zaletami wprowadzenia czasu letniego. Główną zaletą jest oczywiście oszczędność energii związana ze zmniejszeniem kosztów oświetlenia, ale czy na pewno?. Oczywiste koszty zmiany czasu, to: przestawienie urządzeń elektronicznych, zmiany rozkładów jazdy/lotów itp., do mniej oczywistych i trudnych do oszacowania należą koszty zmniejszenia produkcyjności pracowników i wypadków przy pracy związanych z potrzebą zaadoptowania organizmu do nowego czasu. (Zostały przeprowadzone poważne badania nad wpływem zmiany czasu na częstość wypadków drogowych, np: Ferguson, S.A. et al. (1995) Daylight saving time and motor vehicle crashes: the reduction in pedestrian and vehicle occupant fatalities. American Journal of Public Health 85, 92­95.).
Wyżej wymienione koszty należą do kosztów jednorazowych i raczej w ostatecznym bilansie przeważają zyski związane z oszczędnością oświetlenia, jednak do kosztów stałych strat (jak zauważają przeciwnicy głównie w USA) należy doliczyć koszty klimatyzacji, która pracuje intensywniej w godzinach dziennych, więc w ostatecznym bilansie, sensowność zmiany czasu, wg. sceptyków stoi pod znakiem zapytania.

Studia i badania

• W 2008 roku przeprowadzono badania zużycia energii elektrycznej w stanie Indiana (USA). Sprawdzono wysokość rachunków za prąd przed i po 2006 roku (czas letni wprowadzono w tym stanie dopiero w roku 2006). Okazało się, że po wprowadzeniu czasu letniego rachunki wzrosły!!! , prawdopodobnie z powodu dłuższego używania klimatyzacji, o około 1-4%. Matthew J. Kotchen; Laura E. Grant (2008-02-08). "Does daylight saving time save energy? evidence from a natural experiment in Indiana"
• Badania przeprowadzone w 2007 roku pokazały, że zmiana czasu nie zmiania zużycia prądu w Kalifornii (USA) Adrienne Kandel; Margaret Sheridan (2007-05-25). "The effect of early daylight saving time on California electricity consumption: a statistical analysis"
• Badania w Wielkiej Brytanii przeprowadzone również w 2007 roku pokazały natomiast, że dzięki zmianie czasu zużycie energii elektrycznej spada w miesiącach zimowych o około 2% Brendan Cronin; Elizabeth Garnsey (2007-10-19). "Daylight saving in GB; is there evidence in favour of clock time on GMT?"

Przydatne skróty
DST - ang: Daylight Saving Time - czas letni.
LDT - ang: Local Daylight Time - lokalny czas letni.
LST - ang: Local Standard Time - czas standardowy (słoneczny).
UTC - ang: Universal Time Clock, Coordinated Universal Time - uniwersalny czas koordynowany - czas wzorcowy
CET - ang: Central European Time - czas obowiązujący w Europie Środkowej. Nazwa strefy czasowej, w której leży Polska.
CEST - ang: Central European Summer Time - czas letni obowiązujący w Europie Środkowej i m.in. w Polsce